Weinig mensen realiseren zich hoe weinig allerlei informatiesystemen zich met de objectieve realiteit bezig houden. Informatiesystemen hebben vooral tot doel een hanteerbaar en kloppende onderbouwing te bieden van de door ons gewenste situatie. En die twee laatste woordjes hebben verstrekkende gevolgen.

Voorbeeldje #1: veel bedrijven gebruiken 'tijdsregistratiesystemen'. Om allerlei goede (efficiency- en effectiviteits-)redenen kunnen we daarin de werkelijkheid vastleggen zodat we die werkelijkheid eventueel ook kunnen bijsturen. Je kunt immers niets veranderen wat je niet (eerst) weet. Verreweg de meeste bedrijven beperken de realiteit echter van meet af aan en rigoureus door, bijvoorbeeld, van hun mensen te verwachten dat ze tijden 'afronden' of bepaalde tijdsbestedingen tot een bepaald maximum invoeren. Of, erger nog, dat ze een breed scala van werkelijke gebeurtenissen onder het ene kopje 'leegloop' boeken. Gevolg is simpelweg dat deze organisaties helemaal niets weten over de feitelijke werkelijkheid ten aanzien van effectiviteit en efficiency van hun menselijk kapitaal. Maar ook niet bijvoorbeeld over de kwaliteit van hun IT- infrastructuur (alle verlies- uurtjes door IT-foutjes staan immers 'verstopt' in de leegloop-totalen, die weer vertekend zijn doordat werknemers van zichzelf een mooier plaatje willen schetsen, waardoor klanten meer uren betalen dan ze zouden hoeven en medewerkers meer uren aan hun werk besteden dan waarvoor ze zijn ingehuurd). Maar de accountants zijn wel tevreden, en sturen hun faktuur voor de goedkeurende verklaring.

Voorbeeldje #2: de Gemeentelijke Basis Registratie (GBR) bevat data over alle mensen die in Nederland verblijven en geeft aan (precies) waar ze 'wonen' (of overleden zijn). Klinkt mooi. En daar klopt dus helemaal niets van. Een illegaal, ook een mens en ook 'precies ergens wonend', zul je in de GBA niet vinden. Maar ook mensen die via goede contacten een onderverhuurpandje in Alkmaar bewonen vind je niet (correct) terug in die GBA. De goede redenen daarvoor zijn dat de data in die (aldus slecht kloppende) GBA zomaar met jan-en- alleman wordt gedeeld, en daar zouden mensen of instanties bij kunnen zitten waarvan ik niet wil dat ze weten waar ik woon (voor de illegaal de IND bijvoorbeeld, of voor de onderhuurder de gemeentelijke woning toewijzingscommissie bijvoorbeeld). In plaats van de iDNA- oplossing (waarbij beschikbaarheid van informatie strikt van doelbinding, informatiepositie en transactie afhankelijk is) betalen we met elkaar nu de hoge prijs van een totaal theoretisch en vervormd plaatje van een overigens politiek en juridisch correcte schijnwerkelijkheid. We zeggen nu gewoon: 'liever informatie over een niet-bestaande maar wel gewenste situatie, dan juiste informatie over een ongewenste situatie'. Hmmmm.

4891 - Project iDNA betekent dat we consequent en principieel de werkelijkheid volgen.